काठमाडौँ । धेरै मानिसहरूले दाँत माझिसकेपछि आफ्नो टुथब्रस शौचालयसहितको अट्याच्ड बाथरुममै राख्ने गर्छन्। तर, यही बानीले मानिसलाई गम्भीर बिरामी बनाउन सक्छ।

हालैका अनुसन्धानहरूले बाथरुममा राखिएको ब्रस हरेक पटक फ्लस गर्दा हावामा फैलिने सूक्ष्म कणहरू (माइक्रो पार्टिकल्स) अर्थात् ‘ट्वाइलेट प्लम’ को सम्पर्कमा आउने देखाएका छन्। यी सूक्ष्म कणहरू ब्याक्टेरियाले भरिएका हुन्छन्, जुन नजिकै राखिएका वस्तुहरूमा जम्न सक्छन्।

अनुसन्धानले के भन्छ ?

जनरल अफ हस्पिटल इन्फेक्सन (जेएचआई) मा प्रकाशित एक अध्ययनअनुसार, खुल्ला ट्वाइलेटलाई फ्लस गर्दा एरोसोल क्लाउडहरू बन्छन्, जसले ब्याक्टेरिया र भाइरसलाई हावामा तथा वरपरका सतहहरूमा फैलाउन सक्छन्।

एप्लाइड एन्ड इन्भाइरोमेन्टल माइक्रोबायोलोजी (एईएम) जर्नलमा प्रकाशित अर्को अध्ययनअनुसार, फ्लशिङको क्रममा ई। कोली र क्लोस्ट्रिडियोइड्स डिफिसाइलजस्ता खतरनाक ब्याक्टेरियाहरू हावामा फैलिन सक्छन्।

यद्यपि, यसको अर्थ हरेक पटक ब्रस पूर्ण रूपमा सङ्क्रमित हुन्छ भन्ने होइन, तर थोरै मात्र एक्सपोजरले पनि ब्रसको ब्रिसल्समा माइक्रोबियल लोड (जीवाणु भार) बढाउन सक्छ।

ट्वाइलेटमा टुथब्रस राख्नु किन खतरनाक ?

फ्लस गर्दा हावामा माइक्रो ड्रपलेटहरू र ब्याक्टेरियाहरू फैलन्छन्, जुन धेरै फिटसम्म पुगेर टुथब्रसका ब्रिसल्समा जम्मा हुन सक्छन्। यसले गर्दा ब्रसका ब्रिसल्समा जीवाणुहरूको मात्रा बढ्छ। सानो बाथरुम, कम भेन्टिलेसन (हावा ओहोरदोहोर) र ट्वाइलेटको ठीक नजिक सिङ्क भएका घरहरूमा यो जोखिम अझ बढ्छ।

शौचालयको ढक्कन खुला छोडेर फ्लस गर्ने बानीले यो जोखिमलाई अझ बढाउँछ। समयसँगै यस्तो दूषित ब्रसको प्रयोगले मुखको सङ्क्रमण, गिजा सुन्निने, पेटसम्बन्धी सङ्क्रमण र कमजोर प्रतिरक्षा प्रणाली भएका मानिसहरूमा गम्भीर समस्याको खतरा बढ्न सक्छ।

ट्वाइलेटको ढक्कन बन्द गरेर फ्लस गर्दा कति सुरक्षित ?

ढक्कन बन्द गरेर फ्लस गर्दा खतरा धेरै हदसम्म कम हुन्छ, तर यसलाई पूर्ण रूपमा रोक्न सकिँदैन। अनुसन्धानले ढक्कन बन्द हुँदा पनि केही एरोसोलहरू ग्यापबाट बाहिर निस्कन सक्ने देखाउँछ। त्यसैले टुथब्रस जस्ता दैनिक प्रयोगका वस्तुहरू ट्वाइलेटबाट टाढा राख्नु अत्यन्तै जरुरी छ।

टुथब्रसको सुरक्षाका लागि अपनाउनुपर्ने सावधानीहरू

यूएस सेन्टर फर डिजिज कन्ट्रोल एन्ड प्रिभेन्सन (सीडीसी) को दिशानिर्देशअनुसार, टुथब्रसलाई सुरक्षित राख्न निम्न कुराहरूमा ध्यान दिनुपर्छ:

ट्वाइलेटबाट टाढा राख्ने: ब्रसलाई सधैँ ट्वाइलेटबाट टाढा र सोझो (ठाडो) गरेर राख्नुहोस्, ताकि यो राम्ररी हावामा सुक्न सकोस्। भिजेको ब्रिसल्समा ब्याक्टेरिया लामो समयसम्म जीवित रहन्छन्।

खुल्ला राख्ने: ब्रसलाई कभर वा बट्टामा बन्द नगर्नुहोस्, किनभने यसले चिस्यानलाई कायम राख्छ र ब्याक्टेरिया बढाउँछ।

सुरक्षित भण्डारण: सबैभन्दा सुरक्षित तरिका भनेको टुथब्रसलाई ट्वाइलेटबाट बाहिर कुनै सुख्खा ठाउँमा राख्नु हो। यदि ठाउँ छैन भने, अग्लो दराज (शेल्फ) वा हावा ओहोरदोहोर हुने दराज प्रयोग गर्नुहोस्।

नियमित परिवर्तन: टुथब्रसलाई हरेक २ महिनामा बदल्नुपर्छ। ब्रिसल्स खिइनु र ब्याक्टेरिया जम्मा हुनुबाट बच्न यो आवश्यक छ। यदि रुघाखोकी, भाइरल वा अन्य सङ्क्रमण भएको छ भने तुरुन्तै ब्रस बदल्नु राम्रो हुन्छ।

सफा गर्ने तरिका: प्रत्येक प्रयोगपछि ब्रसलाई सफा पानीले राम्ररी धोएर पानी झार्नुहोस्। हप्तामा १–२ पटक ब्रसका ब्रिसल्सलाई ३५ हाइड्रोजन पेरोक्साइड, माउथवाश वा भिनेगर मा १०–१५ मिनेट डुबाएर स्यानिटाइज गर्न सकिन्छ।

बच्चाहरूको ब्रस: बालबालिकाको प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर हुने भएकाले उनीहरूको ब्रसलाई बाथरुम बाहिर, सुख्खा र सफा ठाउँमा राख्नु बढी सुरक्षित हुन्छ। ट्वाइलेट प्लमबाट आउने कणहरूले उनीहरूमा पेटको समस्या वा मुखको सङ्क्रमणको जोखिम बढाउँछ।

साना बाथरुमका लागि व्यावहारिक समाधान

यदि बाथरुम सानो छ भने, निम्न व्यावहारिक उपायहरू अपनाउन सकिन्छ

बाथरुमको ढोका बाहिर भित्तामा झुन्ड्याउने ब्रस होल्डर राख्ने।
बाथरुम बाहिरको ह्यान्डवाश सिङ्क वा दराज प्रयोग गर्ने।
बाथरुमभित्रै राख्नै परे ट्वाइलेटबाट सकेसम्म टाढा, अग्लो स्थानमा र बन्द दराजभित्र राख्ने।